GÜNDEM AJANSI

Macaristan'da bugün gerçekleştirilen genel seçimler, ülke siyasetinde deprem etkisi yarattı. Yaklaşık 8 milyon seçmenin sandık başına gittiği seçimlerde, 1963 doğumlu Viktor Orbán'ın liderliğindeki Fidesz partisi, 2010'dan bu yana sürdürdüğü iktidarı muhalefet ittifakına kaptırdı. Budapeşte'deki seçim merkezinden alınan ilk resmi olmayan sonuçlara göre, muhalefet bloku yüzde 52 oy oranıyla meclis çoğunluğunu elde ederken, Fidesz yüzde 44'te kaldı.

SEÇİM GECESİNDEN KARELER

Başkent Budapeşte'de seçim sonuçlarının açıklanmaya başlandığı akşam saatlerinde, muhalefet destekçileri Kossuth Meydanı'nda toplandı. Ellerinde Macar bayrakları ve demokrasi sembolleri taşıyan kalabalık, "Yeni başlangıç" sloganları attı. Muhalefet ittifakının başkanı Péter Márki-Zay, yaptığı ilk açıklamada, "Bugün Macar halkı özgürlüğünden yana tavır koydu. Demokrasimize sahip çıkma kararlılığımızı gösterdik" dedi.

Seçim gecesi Fidesz karargâhında ise sessizlik hâkimdi. Parti yetkilileri, kesin sonuçların açıklanmasını beklediklerini belirtti. Orbán'ın yenilgi konuşmasını henüz yapmadığı ancak yakın çevresine seçim sonucunu saygıyla karşılayacağını ilettiği öğrenildi.

ORBÁN'IN 16 YILLIK İKTİDAR SERÜVENİ

Viktor Orbán, siyaset kariyerine 1989'da Fidesz partisinin kurucuları arasında yer alarak başladı. 1998-2002 yılları arasında ilk başbakanlık dönemini geçiren Orbán, 2010'da tekrar iktidara gelerek ülkede köklü reformlar yaptı. Ekonomik büyüme, düşük işsizlik oranları ve aile destek politikalarıyla geniş bir seçmen kitlesine ulaşan Orbán, aynı zamanda Avrupa Birliği'ne karşı sert milliyetçi söylemleriyle tanındı.

Ancak son yıllarda yargı bağımsızlığına müdahale, basın özgürlüğünün kısıtlanması ve medya tekelleşmesi gibi eleştiriler arttı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) seçim gözlemci raporlarında, Macaristan'daki seçim ortamının demokratik standartlara uygun olmadığına dair uyarılar yer almıştı. Bugünkü seçim öncesinde AGİT heyeti Budapeşte'de yaptığı basın toplantısında, "Özgür ve adil bir seçim süreci için önemli eksiklikler bulunuyor" değerlendirmesinde bulunmuştu.

YENİLGİNİN NEDENLERİ ANALİZİ

Uzmanlar, Orbán'ın yenilgisini genç seçmenlerin ve kentli orta sınıfın değişen taleplerine bağlıyor. Son dönemde artan enflasyon ve enerji fiyatları, ekonomik büyümeye rağmen halkın alım gücünü zorluyordu. Öte yandan, AB ile yaşanan gerilimler ve fon kesintisi tehditleri, Macaristan'ın uluslararası konumunu zedelemişti.

Siyaset bilimci Dr. Gábor Tóth, "Orbán 2010'dan bu yana güçlü bir lider profili çizdi. Ancak son iki yılda ekonomik baskılar ve demokratik açılım talepleri karşısında seçmen desteğini kaybetmeye başladı. Bugün alınan sonuç, bu eğilimin zirveye ulaştığını gösteriyor" dedi.

ULUSLARARASI TEPKİLER VE YENİ DÖNEM BEKLENTİLERİ

Seçim sonuçlarının ardından Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yaptığı yazılı açıklamada, "Macar halkının iradesine saygı duyuyoruz. AB ile işbirliği içinde demokratik değerleri güçlendiren bir Macaristan görmeyi umuyoruz" ifadelerini kullandı. Almanya, Fransa ve diğer AB ülkelerinden de benzer mesajlar geldi.

Yeni hükümetin öncelikli olarak yargı bağımsızlığını yeniden tesis etme, medya özgürlüğünü genişletme ve AB ile fon müzakerelerini normalleştirme yoluna gitmesi bekleniyor. Muhalefet ittifakı seçim vaatleri arasında, anayasa değişikliği ve Avrupa değerlerine uyum sağlama hedeflerini sıralamıştı.

SONUÇ

Viktor Orbán'ın yenilgisi, Macaristan'da uzun süreli otoriter eğilimli yönetimin sona erdiği yorumlarını beraberinde getiriyor. Seçim sonrası ilk iş olarak hükümet kurma müzakerelerinin başlaması ve yeni kabinenin önümüzdeki haftalarda açıklanması bekleniyor. Macaristan siyasetinde başlayan bu yeni dönem, Doğu Avrupa'daki demokratik dönüşüm açısından da yakından izlenecek.